Shloka 84
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
यथावत् सूरपुत्रेण लौमहर्षणिना ततः । उक्तानि नैमिषारण्ये पर्वाण्यष्टादशैव तु,सूतवंशशिरोमणि लोमहर्षणके पुत्र उग्रश्रवाजीने व्यासजीकी रचना पूर्ण हो जानेपर नैमिषारप्यक्षेत्रमें इन्हीं सौ पर्वोको अठारह पर्वोके रूपमें सुव्यवस्थित करके ऋषियोंके सामने कहा
yathāvat sūraputreṇa laumaharṣaṇinā tataḥ | uktāni naimiṣāraṇye parvāṇy aṣṭādaśaiva tu ||
त्यानंतर सूतपुत्र लोमहर्षण यांनी यथाक्रम नैमिषारण्यात महाभारताची अठरा पर्वे सांगितली. म्हणजे व्यासांची रचना पूर्ण झाल्यावर ती अठरा विभागांत सुव्यवस्थित करून, जमलेल्या ऋषींसमोर शुद्ध व शिस्तबद्ध रीतीने परंपरेने सांगितली गेली—पवित्र इतिहास अचूक जपण्याचा धर्म पाळत.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic duty of faithful transmission: sacred history should be recited yathāvat—accurately, in proper order, and with integrity—so that the tradition remains reliable for learners and future generations.
The Sūta Lomaharṣaṇa is presented as reciting, in Naimiṣāraṇya, the Mahābhārata arranged into eighteen Parvans—setting the scene for the epic’s authoritative narration before an audience of sages.