Shloka 138
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
यत्र द्यूतार्णवे मग्नां द्रौपदी नौरिवार्णवात् । धृतराष्ट्रो महाप्राज्ञ: स्नुषां परमदु:खिताम्,जैसे समुद्रमें डूबी हुई नौकाको कोई फिरसे निकाल ले, वैसे ही द्यूतके समुद्रमें डूबी हुई परमदु:खिनी पुत्रवधू द्रौपदीको परम बुद्धिमान् धृतराष्ट्रने निकाल लिया। जब राजा दुर्योधनको जूएकी विपत्तिसे पाण्डवोंके बच जानेका समाचार मिला, तब उसने पुनः उन्हें (पितासे आग्रह करके) जूएके लिये बुलवाया
yatra dyūtārṇave magnāṃ draupadīṃ naur ivārṇavāt | dhṛtarāṣṭro mahāprājñaḥ snuṣāṃ paramaduḥkhitām ||
जशी समुद्रात बुडालेली नौका कोणी पुन्हा वर काढतो, तशीच द्यूताच्या समुद्रसदृश आपत्तीत बुडालेली परमदुःखिनी सून द्रौपदी हिला महाप्राज्ञ धृतराष्ट्राने बाहेर काढले. ही उपमा राजधर्म दाखवते—असहायांचे रक्षण करणे आणि राजकुलावर अधर्म दाटला तर त्याला आवर घालणे।
राम उवाच
Educational Q&A
The verse uses a strong metaphor—gambling as an ocean—to highlight how adharma can engulf individuals and families. It points to the ethical responsibility of elders and rulers to intervene, protect those harmed (especially the vulnerable), and restore order when wrongdoing spreads within the royal household.
Draupadī is portrayed as overwhelmed by the disaster arising from the dice-game. Dhṛtarāṣṭra, described as discerning, is said to have ‘drawn her out’ of that peril, like rescuing a boat from the sea—signaling a moment of royal intervention amid the escalating crisis caused by gambling.