Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 13

Invocation, Purāṇa Lakṣaṇas, Kurma at the Samudra-manthana, and Indradyumna’s Liberation Teaching

Iśvara-Gītā Prelude

Devanagari script

ब्राह्मं पुराणं प्रथमं पाद्मं वैष्णवमेव च / शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्

Transliteration

brāhmaṃ purāṇaṃ prathamaṃ pādmaṃ vaiṣṇavameva ca / śaivaṃ bhāgavataṃ caiva bhaviṣyaṃ nāradīyakam

Translation

प्रथम ब्राह्म पुराण; नंतर पद्म व वैष्णव; तसेच शैव व भागवत; आणि भविष्य व नारदीय.

Word by Word

• ब्राह्मम्: Brahma-related (Brāhma)
• ब्राह्मम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्राह्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘पुराणम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• पुराणम्: Purāṇa
• पुराणम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• प्रथमम्: first
• प्रथमम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; क्रमवाचक-विशेषणम्

• पाद्मम्: Pādma (Lotus-related)
• पाद्मम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘पुराणम्’ इति विशेष्यस्य (अध्याहृत) विशेषणम्

• वैष्णवम्: Vaiṣṇava
• वैष्णवम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘पुराणम्’ इति विशेष्यस्य (अध्याहृत) विशेषणम्

• एव: indeed
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम्

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• शैवम्: Śaiva
• शैवम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शैव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘पुराणम्’ इति विशेष्यस्य (अध्याहृत) विशेषणम्

• भागवतम्: Bhāgavata
• भागवतम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भागवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘पुराणम्’ इति विशेष्यस्य (अध्याहृत) विशेषणम्

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• एव: indeed
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्ययम्

• भविष्यम्: Bhaviṣya
• भविष्यम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भविष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘पुराणम्’ इति विशेष्यस्य (अध्याहृत) विशेषणम्

• नारदीयकम्: Nāradīyaka
• नारदीयकम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नारदीयक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘पुराणम्’ इति विशेष्यस्य (अध्याहृत) विशेषणम्

Speaker

Sūta (narrator) speaking to the sages (Naimiṣāraṇya frame)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Brāhma Purāṇa
• Pādma Purāṇa
• Vaiṣṇava Purāṇa
• Śaiva Purāṇa
• Bhāgavata Purāṇa
• Bhaviṣya Purāṇa
• Nāradīya Purāṇa

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

This verse does not directly teach Ātman-doctrine; it situates authority by listing major Purāṇas, implying that knowledge of dharma and the Supreme is approached through the Purāṇic śāstra tradition.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

No specific yoga practice is taught in this verse; it is a classificatory passage. In the Kurma Purāṇa, yogic instruction (including Pāśupata-oriented discipline and devotion) appears more explicitly in later doctrinal sections such as the Īśvara-gītā context.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

By placing Vaiṣṇava (Vaiṣṇava/Bhāgavata) and Śaiva texts side-by-side within one authoritative list, the verse supports the Kurma Purāṇa’s inclusive Shaiva–Vaishnava synthesis: both streams are treated as valid Purāṇic revelations within dharma.