Shloka 3
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
विश्वस्य हत्वा पापिष्ठं शूद्रं वाप्यन्त्यजातिजम् / ब्रह्महत्याधिकं पापं तस्मान्नास्त्यस्य निष्कृतिः
Transliteration
viśvasya hatvā pāpiṣṭhaṃ śūdraṃ vāpyantyajātijam / brahmahatyādhikaṃ pāpaṃ tasmānnāstyasya niṣkṛtiḥ
Translation
विश्वास ठेवून शरण आलेल्याचा वध करणे— तो अत्यंत पापी शूद्र किंवा अंत्यज असला तरी— ब्रह्महत्येपेक्षा अधिक पाप आहे; म्हणून याचे प्रायश्चित्त नाही.
Word by Word
विश्वस्यof Viśva
विश्वस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Root√हन् (हिंसायाम्) (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिक क्रिया
पापिष्ठम्most sinful
पापिष्ठम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपापिष्ठ (प्रातिपदिक; पाप + इष्ठन् superlative)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शूद्रम्/अन्त्यजातिजम्)
शूद्रम्a Śūdra
शूद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (or)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक निपात (also/even)
अन्त्यजातिजम्one born in a low caste
अन्त्यजातिजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्त्य-जाति-ज (प्रातिपदिक; अन्त्य + जाति + ज)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (अन्त्यायां जातौ जातः)
ब्रह्महत्याBrahmin-slaying (brahmahatyā)
ब्रह्महत्या:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्म-हत्या (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + हत्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक-आधार; समासाङ्ग (in compound)
अधिकम्greater than
अधिकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पापम्)
पापम्a sin
पापम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्मात्therefore / from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति) (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अस्यof this / for this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
निष्कृतिःexpiation
निष्कृतिः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootनिष्कृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन