Shloka 72
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
उत्तमा तत्त्वचिन्ता स्याज्जपचिन्ता तु मध्यमा / अधमा शास्त्रचिन्ता स्याल्लोकचिन्ताधमाधमा
Transliteration
uttamā tattvacintā syājjapacintā tu madhyamā / adhamā śāstracintā syāllokacintādhamādhamā
Translation
तत्त्वचिंतन उत्तम, जपचिंतन मध्यम. केवळ शास्त्रचिंतन अधम, आणि लोकचिंता तर अधमाधम आहे.
Word by Word
उत्तमाbest
उत्तमा:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘चिन्ता’ विशेषयति
तत्त्वचिन्ताcontemplation on reality
तत्त्वचिन्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतत्त्व + चिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तत्त्वस्य चिन्ता)
स्यात्would be/is to be
स्यात्:
क्रिया (Copula)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
जपचिन्ताattention to mantra-recitation
जपचिन्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजप + चिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जपस्य चिन्ता)
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/भेद (but)
मध्यमाmiddling/medium
मध्यमा:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘जपचिन्ता’ विशेषयति
अधमाinferior
अधमा:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘शास्त्रचिन्ता’ विशेषयति
शास्त्रचिन्ताpreoccupation with scriptures
शास्त्रचिन्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशास्त्र + चिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शास्त्रस्य चिन्ता)
स्यात्would be/is to be
स्यात्:
क्रिया (Copula)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
लोकचिन्ताworldly worry
लोकचिन्ता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलोक + चिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य चिन्ता)
अधमाधमाmost inferior
अधमाधमा:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअधम + अधम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः/पुनरुक्ति-प्रयोगः (अधमात् अपि अधमा = most inferior)