Shloka 44
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
शीलादिविमलानेकगुणसंपन्नभावनः / गुरुशासनवर्तित्वाच्छिष्य इत्यभिधीयते
Transliteration
śīlādivimalānekaguṇasaṃpannabhāvanaḥ / guruśāsanavartitvācchiṣya ityabhidhīyate
Translation
जो शील इत्यादी निर्मळ अनेक गुणांनी संपन्न, सद्भावनेने युक्त आणि गुरु-आज्ञेत वर्ततो, तोच ‘शिष्य’ म्हणून अभिधीयते।
Word by Word
शील-आदि-विमल-अनेक-गुण-संपन्न-भावनःone endowed with many pure virtues such as good conduct
शील-आदि-विमल-अनेक-गुण-संपन्न-भावनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशील (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + विमल (प्रातिपदिक) + अनेक (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + संपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक) + भावन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य शीलादयः विमलाः अनेकाः गुणाः संपन्नाः सः)
गुरु-शासन-वर्तित्वात्because of abiding by the guru’s instruction
गुरु-शासन-वर्तित्वात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + शासन (प्रातिपदिक) + वर्तित्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/हेतु), एकवचन; तत्पुरुषः (‘गुरोः शासनम्’ + ‘तस्मिन् वर्तित्वम्’), हेत्वर्थे पञ्चमी
शिष्यः(as) a disciple
शिष्यः:
Pratipadyamana (प्रतिपाद्य/विषय)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
Vacana-marker (उक्तिसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative)
अभिधीयतेis called
अभिधीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-धा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-भावः (‘is called/denoted’)