Shloka 11
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
गुरुश्च तादृशोभूत्वा पूजामन्दिरमाविशेत् / देवीसूक्तेन संयुक्तं विद्यान्यासं समातृकम्
Transliteration
guruśca tādṛśobhūtvā pūjāmandiramāviśet / devīsūktena saṃyuktaṃ vidyānyāsaṃ samātṛkam
Translation
गुरुही तसाच होऊन पूजामंदिरात प्रवेश करावा आणि देवीसूक्तयुक्त, मातृकासहित विद्या-न्यास करावा.
Word by Word
गुरुःthe guru
गुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/ conjunction)
तादृशःsuch (of that kind)
तादृशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (गुरोः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा/gerund), अव्ययभाव; ‘having become’
पूजा-मन्दिरम्the worship-temple/sanctum
पूजा-मन्दिरम्:
Karma (कर्म) (object of āviśet)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक) + मन्दिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पूजायाः मन्दिरम्)
आविशेत्should enter
आविशेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
देवी-सूक्तेनwith the Devī-hymn
देवी-सूक्तेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) + सूक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देव्याः सूक्तम्)
संयुक्तम्joined/combined
संयुक्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + युज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (विद्यान्यासम्)
विद्या-न्यासम्the mantra-nyāsa (placement of vidyā)
विद्या-न्यासम्:
Karma (कर्म) (implied object/ritual to be done)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक) + न्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विद्यायाः न्यासः)
स-मातृकम्together with the mātṛkā (letters)
स-मातृकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + मातृका (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; अव्ययीभावः ‘मातृकया सह’ (with the mātṛkā letters)