Shloka 53
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
ज्ञात्वैवैनं महेशानं विष्णुस्तूष्णीं ततः स्थितः / पञ्चवक्त्रस्ततो ब्रह्मा ह्यवमत्यैवमास्थितः / ब्रह्मणः शिरसामूर्ध्वं ज्योतिश्चक्रमभूत्पुरः
Transliteration
jñātvaivainaṃ maheśānaṃ viṣṇustūṣṇīṃ tataḥ sthitaḥ / pañcavaktrastato brahmā hyavamatyaivamāsthitaḥ / brahmaṇaḥ śirasāmūrdhvaṃ jyotiścakramabhūtpuraḥ
Translation
महेशानाला ओळखून विष्णू तेव्हा मौन धारण करून स्थिर राहिले. पण पंचवक्त्र ब्रह्मा अवमान करून तसाच ठाम राहिला. ब्रह्माच्या शिरांच्या वर समोर ज्योतीचे चक्र प्रकट झाले.
Word by Word
jñātvāhaving known
jñātvā:
Kriya (क्रिया-अनुबन्ध)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
enamhim/this one
enam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
maheśānamMaheśāna (Śiva)
maheśānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmaheśāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; apposition to enam
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tūṣṇīmsilently
tūṣṇīm:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottūṣṇīm (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘silently’
tataḥthereupon
tataḥ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (ablatival adverb) ‘thereupon/from then’
sthitaḥstood/remained
sthitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pañca-vaktraḥfive-faced
pañca-vaktraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpañca (संख्या-प्रातिपदिक) + vaktra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (for brahmā)
tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (then)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiindeed/for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
avamātyahaving disrespected
avamātya:
Kriya (क्रिया-अनुबन्ध)
TypeVerb
Rootava-man (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
evamthus
evam:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (manner adverb)
āsthitaḥremained/was situated
āsthitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootā-sthā (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
brahmaṇaḥof Brahmā
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
śirasāmof (his) heads
śirasām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
ūrdhvamabove
ūrdhvam:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (प्रातिपदिक)
Formदिशावाचक-अव्यय (adverb) ‘upwards/above’
jyotiḥ-cakrama circle/disc of light
jyotiḥ-cakram:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjyotis (प्रातिपदिक) + cakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ज्योतिषः चक्रम्’ षष्ठी-तत्पुरुष
abhūtbecame/appeared
abhūt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
puraḥin front
puraḥ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpuras (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘in front/before’