Shloka 126
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
वक्त्रश्रिया विजितशारदचन्द्रबिंबे ताटङ्करत्नकरमण्डितगण्डभागे / वामे करे सरसिजं सुबिसं दधाने कारुण्यनिर्झरदपाङ्गयुते महेशि
Transliteration
vaktraśriyā vijitaśāradacandrabiṃbe tāṭaṅkaratnakaramaṇḍitagaṇḍabhāge / vāme kare sarasijaṃ subisaṃ dadhāne kāruṇyanirjharadapāṅgayute maheśi
Translation
हे महेश्वरी! जिच्या मुखश्रीने शरद्चंद्रबिंबालाही जिंकले आहे, जिचे गाल ताटंकातील रत्नकिरणांनी मंडित आहेत। जिच्या डाव्या हातात सुगंधित कमळ आहे आणि जिची अपांगदृष्टी करुणेच्या निर्झरासारखी वाहते—तिला नमस्कार।
Word by Word
vaktra-śriyāby/with the beauty of (her) face
vaktra-śriyā:
Hetu/Karaṇa (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootvaktra + śrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—वक्त्रस्य श्रीः = वक्त्रश्रीः; तया (instrumental)
vijita-śārada-candra-biṃbeO one whose face-disc surpasses the autumn moon
vijita-śārada-candra-biṃbe:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootvijita (कृदन्त) + śārada + candra + biṃba (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; बहुव्रीहिः—“यस्याः बिम्बं (मुखमण्डलम्) शारदचन्द्रं (शरदृतोः चन्द्रम्) विजितम् (अतिक्रान्तम्)”
tāṭaṅka-ratna-kara-maṇḍita-gaṇḍa-bhāgeO one whose cheeks are adorned by the radiance of jeweled earrings
tāṭaṅka-ratna-kara-maṇḍita-gaṇḍa-bhāge:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Roottāṭaṅka + ratna + kara + maṇḍita (कृदन्त) + gaṇḍa + bhāga (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; बहुव्रीहिः—“यस्याः गण्डभागः (कपोलप्रदेशः) ताटङ्क-रत्न-करैः (कर्णाभरणरत्नकिरणैः/प्रभाभिः) मण्डितः”
vāmein the left (hand)
vāme:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘vāme (hast e)’—locative used with kare
karein (her) hand
kare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
sarasijama lotus
sarasijam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarasija (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
subisamlotus-fibre (stalk)
subisam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsubisa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘subisa’ = lotus-fibre/stalk
dadhānebearing/holding
dadhāne:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootdhā (धा धातु)
Formवर्तमानकाले (लट्-अर्थे), शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्तः; आत्मनेपद-शानच्: दधाने = ‘धारयन्ती’; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन (epithet)
kāruṇya-nirjhara-da-apāṅga-yuteO one endowed with side-glances that bestow a stream of compassion
kāruṇya-nirjhara-da-apāṅga-yute:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootkāruṇya + nirjhara + da (प्रातिपदिक) + apāṅga + yuta (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; बहुव्रीहिः—“यस्याः अपाङ्गाः (कटाक्षाः) कारुण्य-निर्झर-दाः (करुणाप्रवाहदाः) तथा युताः (युक्ताः)”
maheśiO Great Goddess (consort of Maheśa)
maheśi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmaheśī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन