Shloka 106
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
ममाक्षिजा महागौरी वर्तते मम दक्षिणे / सौन्दर्यसारसीमा सा सर्वाभरणभूषिता
Transliteration
mamākṣijā mahāgaurī vartate mama dakṣiṇe / saundaryasārasīmā sā sarvābharaṇabhūṣitā
Translation
माझ्या नेत्रांपासून उत्पन्न महागौरी माझ्या उजवीकडे वर्तते। ती सौंदर्याची परम सीमा असून सर्व आभूषणांनी भूषित आहे।
Word by Word
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
अक्षिजाborn from (my) eye
अक्षिजा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअक्षि-जा (प्रातिपदिक; अक्षि + जा)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषसदृशः (अक्ष्णः/अक्षिभ्यः जाता)
महागौरीMahāgaurī
महागौरी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा-गौरी (प्रातिपदिक; महा + गौरी)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महती गौरी)
वर्ततेis present/abides
वर्तते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
दक्षिणेon the right side
दक्षिणे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
सौन्दर्यसारसीमाthe very limit of the essence of beauty
सौन्दर्यसारसीमा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसौन्दर्य-सार-सीमा (प्रातिपदिक; सौन्दर्य + सार + सीमा)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सौन्दर्यस्य सारः—तस्य सीमा)
साshe
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
सर्वाभरणभूषिताadorned with all ornaments
सर्वाभरणभूषिता:
विशेषण (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-आभरण-भूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; भूष् धातु + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); समासः तत्पुरुषः (सर्वैः आभरणैः भूषिता)