Shloka 47
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
इदं यो ब्राह्मणो विद्वानितिहासं पुरातनम् / शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि तथाध्यापयते ऽपि च
Transliteration
idaṃ yo brāhmaṇo vidvānitihāsaṃ purātanam / śṛṇuyācchrāvayedvāpi tathādhyāpayate 'pi ca
Translation
जो विद्वान ब्राह्मण हा प्राचीन इतिहास स्वतः ऐकतो, किंवा इतरांना ऐकवतो, तसेच अध्यापनही करतो.
Word by Word
इदम्this (text)
इदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
यःwho
यः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun, nominative singular
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (apposition to यः)
विद्वान्learned
विद्वान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (qualifying ब्राह्मणः)
इतिहासम्itihāsa/ancient narrative
इतिहासम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइतिहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
पुरातनम्ancient
पुरातनम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootपुरातन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (qualifying इतिहासम्)
शृणुयात्should listen
शृणुयात्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; he should listen
श्रावयेत्should make (others) hear / recite
श्रावयेत्:
क्रिया (Co-ordinate verb)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formणिच्-प्रत्यय (Causative), विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; he should cause to hear/recite
वाor
वा:
विकल्प (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
अपिalso/even
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/सम्भावना-निपात (particle: also/even)
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अध्यापयतेteaches
अध्यापयते:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootअधि-√इ (धातु)
Formणिच्-प्रत्यय (Causative), लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; he teaches (causes to study)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)