Shloka 111
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
इति ते तत्त्वतः प्रोक्तं कामाक्षीशीलमद्भुतम् / साक्षादेवमहालक्ष्मीमिमां विद्धि घटोद्भव
Transliteration
iti te tattvataḥ proktaṃ kāmākṣīśīlamadbhutam / sākṣādevamahālakṣmīmimāṃ viddhi ghaṭodbhava
Translation
अशा प्रकारे तुला कामाक्षीचे अद्भुत शील तत्त्वतः सांगितले. हे घटोद्भवा, हिला साक्षात् महालक्ष्मीच जाण.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थे (quotative particle)
तेto you/your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी/चतुर्थी? एकवचनस्य रूपम्; अत्र षष्ठी एकवचन (Genitive singular)
तत्त्वतःin truth; truly
तत्त्वतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formतत्त्वतः इति तसिल्-प्रत्ययान्त अव्ययम्; अव्ययभावे (adverb)
प्रोक्तम्declared; told
प्रोक्तम्:
Karma (कर्म/that which is declared)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘spoken/declared’
कामाक्षी-शील-अद्भुतम्the wondrous character/nature of Kāmākṣī
कामाक्षी-शील-अद्भुतम्:
Karma (कर्म/thing described)
TypeNoun
Rootकामाक्षी (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक) + अद्भुत (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष-प्रधान; ‘कामाक्ष्याः शीलम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः, ततः ‘शीलम् अद्भुतम्’ इति कर्मधारयभावः); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
साक्षात्directly; manifestly
साक्षात्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (directly, manifestly)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
महालक्ष्मीम्Mahālakṣmī
महालक्ष्मीम्:
Karma (कर्म/object of ‘know’)
TypeNoun
Rootमहालक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formसमासः (कर्मधारय: ‘महती लक्ष्मीः’); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
इमाम्this (her)
इमाम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (referring to Mahālakṣmī)
विद्धिknow; understand
विद्धि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन
घटोद्भवO one born from a pot (Agastya)
घटोद्भव:
Sambodhana (सम्बोधन/addressee)
TypeNoun
Rootघट-उद्भव (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष: ‘घटात् उद्भवः’ पञ्चमी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन