Shloka 80
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
देवतानां च पूज्यत्वमस्याः प्रोक्तं घटोद्भव / भण्डासुर वधायैषा प्रादुर्भूता चिदग्नितः
Transliteration
devatānāṃ ca pūjyatvamasyāḥ proktaṃ ghaṭodbhava / bhaṇḍāsura vadhāyaiṣā prādurbhūtā cidagnitaḥ
Translation
हे घटोद्भव! देवतांनीही हिचे पूज्यत्व सांगितले आहे; भण्डासुराच्या वधासाठी ही चिदग्नीतून प्रादुर्भूत झाली.
Word by Word
देवतानाम्of the deities
देवतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध) बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पूज्यत्वम्worthiness of worship
पूज्यत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूज्यत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; here as object/complement of ‘proktam’
अस्याःof her
अस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध) एकवचन
प्रोक्तम्has been declared
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; finite sense: ‘has been said’
घट-उद्भवO Pot-born (Agastya)
घट-उद्भव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootघट (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative) एकवचन; तत्पुरुषः—घटात् उद्भवः
भण्डासुरof Bhaṇḍāsura
भण्डासुर:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन (understood with वधाय: भण्डासुरस्य)
वधायfor the slaying
वधाय:
Sampradana/Purpose (सम्प्रदान/चतुर्थी)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान) एकवचन; purpose dative
एषाthis (goddess)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्तृ) एकवचन
प्रादुर्-भूताmanifested
प्रादुर्-भूता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रादुर् (अव्यय) + भू (धातु) → भूत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘having manifested/appeared’
चित्-अग्नितःfrom the consciousness-fire
चित्-अग्नितः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootचित् (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान) एकवचन; source: ‘from the fire of consciousness’