Shloka 40
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
इन्दोश्चन्द्रत्वमेतेन भानोर्भास्करतामुना / सर्वासां देवतानां च तास्ताः सिद्धय उज्ज्वलाः / अनेन मन्त्रराजेन जाता इत्यवधारय
Transliteration
indoścandratvametena bhānorbhāskaratāmunā / sarvāsāṃ devatānāṃ ca tāstāḥ siddhaya ujjvalāḥ / anena mantrarājena jātā ityavadhāraya
Translation
याच मंत्राने इंदूला चंद्रत्व आणि भानूला भास्करता प्राप्त झाली; सर्व देवतांच्या त्या त्या उज्ज्वल सिद्धी या मंत्रराजानेच उत्पन्न झाल्या—असे निश्चयाने जाण।
Word by Word
इन्दोःof the Moon (Indu)
इन्दोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
चन्द्रत्वम्moonhood, the state of being the Moon
चन्द्रत्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्रत्व (प्रातिपदिक; तद्धित-भाव)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
एतेनby this
एतेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
भानोःof the Sun (Bhānu)
भानोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
भास्करताम्sun-nature, the state of being Bhāskara
भास्करताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभास्करता (प्रातिपदिक; तद्धित-भाव)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
अमुनाby that (same)
अमुना:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
सर्वासाम्of all
सर्वासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
देवतानाम्of the deities
देवतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक)
ताःthose
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
ताःthose (respective)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
सिद्धयःaccomplishments, powers
सिद्धयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
उज्ज्वलाःbright, splendid
उज्ज्वलाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउज्ज्वल (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
अनेनby this
अनेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
मन्त्रराजेनby the king of mantras
मन्त्रराजेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र + राज (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष (मन्त्राणां राजा)
जाताःarisen, produced
जाताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त; भू-धातु, क्त-प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
FormQuotative particle (इत्यर्थक निपात)
अवधारयdetermine, understand for certain
अवधारय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + धृ (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)