Shloka 11
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
स्मरादेर्वाच्यतां याता देवी श्रीललितांबिका / हादिकाद्योर्मन्त्रयोस्तु भेदो वर्णत्रयोद्भवः
Transliteration
smarādervācyatāṃ yātā devī śrīlalitāṃbikā / hādikādyormantrayostu bhedo varṇatrayodbhavaḥ
Translation
‘स्मर’ इत्यादी रूपांनी वाच्य होऊन देवी श्रीललिताम्बिका प्रकट होते; ‘हादि’ व ‘कादि’ मंत्रांचा भेद तीन वर्णांपासून उत्पन्न होतो.
Word by Word
स्मरादेःof Smara-etc. (group beginning with Kāma/Smara)
स्मरादेः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootस्मर-आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: स्मरः आदिः यस्य; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (singular)
वाच्यताम्denotability/being the referent
वाच्यताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवाच्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
याताhas attained
याता:
क्रिया (Predicate; state)
TypeVerb
Rootया (धातु) → यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past participle), क्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
देवीthe Goddess
देवी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
श्रीललिताम्बिकाŚrī-Lalitāmbikā
श्रीललिताम्बिका:
समानााधिकरण (Apposition to devī)
TypeNoun
Rootश्री-ललिता-अम्बिका (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/बहुपद-समास: श्रीयुक्ता ललिता अम्बिका; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
हादिकाद्योःof the two (mantras) Hādika and Ādya
हादिकाद्योः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootहादिका-आद्य (प्रातिपदिक; ह + आदि + क)
Formद्वन्द्व-समास (itaretara): हादिकः च आद्यः च; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), द्विवचन (dual)
मन्त्रयोःof (the two) mantras
मन्त्रयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), द्विवचन (dual)
तुhowever
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle)
भेदःdifference
भेदः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)
वर्णत्रयोद्भवःarising from three letters
वर्णत्रयोद्भवः:
विशेषण (Qualifier of bhedaḥ)
TypeAdjective
Rootवर्ण-त्रय-उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: वर्णानां त्रयस्य उद्भवः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (singular)