Shloka 90
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा भूमिः पत्रत्वमृच्छतु / तस्य लेखनकालो ऽस्तु परार्ध्याधिकवत्सरैः
Transliteration
pañcāśatkoṭivistīrṇā bhūmiḥ patratvamṛcchatu / tasya lekhanakālo 'stu parārdhyādhikavatsaraiḥ
Translation
पन्नास कोटी विस्ताराची ही पृथ्वीच पत्र होवो, आणि ते लिहिण्याचा काळ परार्धाहून अधिक वर्षांचा होवो.
Word by Word
पञ्चाशत्-कोटि-विस्तीर्णाspread over fifty crores (in extent)
पञ्चाशत्-कोटि-विस्तीर्णा:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्चाशत् + कोटि + विस्तीर्ण (प्रातिपदिक; √स्तॄ/स्तृ ‘to spread’ क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (पञ्चाशत्कोट्या विस्तीर्णा)
भूमिःthe earth
भूमिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पत्रत्वम्the state of being a leaf (writing surface)
पत्रत्वम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपत्रत्व (प्रातिपदिक; पत्र + त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ऋच्छतुlet it attain; let it become
ऋच्छतु:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootऋ (धातु; √ऋ ‘to go/attain’)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्यof that (description) / of her
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
लेखन-कालःthe time for writing
लेखन-कालः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलेखन + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (लेखनस्य कालः)
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु; √अस्)
Formलोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
परार्ध्य-अधिक-वत्सरैःby years exceeding a parārdhya (immense span)
परार्ध्य-अधिक-वत्सरैः:
करण (Instrument/measure)
TypeNoun
Rootपरार्ध्य + अधिक + वत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (परार्ध्येभ्यः अधिकाः वत्सराः)