Shloka 9
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
एता रहस्यनाम्नैव ख्याता वातापितापन / नायिका स्वस्य चक्रस्य सिद्धानाम्ना प्रकीर्तिता
Transliteration
etā rahasyanāmnaiva khyātā vātāpitāpana / nāyikā svasya cakrasya siddhānāmnā prakīrtitā
Translation
हे वातापितापन! या देव्या ‘रहस्य’ या नावानेच प्रसिद्ध आहेत. आपल्या चक्राची नायिका ‘सिद्धा’ या नावाने प्रकीर्तित आहे.
Word by Word
एताःthese
एताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Pronoun, nominative plural
रहस्य-नाम्नाby the secret name
रहस्य-नाम्ना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootरहस्य (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular; समासः—तत्पुरुष (रहस्यं नाम यस्य/येन = by the secret name)
एवindeed
एव:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
ख्याताःare known
ख्याताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; predicative passive sense = 'are known'
वातापि-तापनO scorcher of Vātāpi (Agastya)
वातापि-तापन:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवातापि-तापन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन; Vocative singular; समासः—तत्पुरुष (वातापेः तापनः = 'scorcher of Vātāpi', epithet of Agastya)
नायिकाthe leader/heroine
नायिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनायिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
स्वस्यof her own
स्वस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक/स्त्री, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; Genitive singular; reflexive possessive
चक्रस्यof the circle/diagram
चक्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
सिद्ध-नाम्नाby the siddha-name
सिद्ध-नाम्ना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular; समासः—तत्पुरुष (सिद्धं नाम येन = by the accomplished/perfected name)
प्रकीर्तिताis proclaimed
प्रकीर्तिता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; predicative passive sense = 'is proclaimed'