Shloka 46
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
नल्वाष्टकप्रविस्तारमुद्यदादित्यसंनिभम् / बिन्दुपीठमिदं ज्ञेयं श्रीपीठमपि चेष्यते
Transliteration
nalvāṣṭakapravistāramudyadādityasaṃnibham / bindupīṭhamidaṃ jñeyaṃ śrīpīṭhamapi ceṣyate
Translation
हे नल्वाष्टक-विस्तारयुक्त, उदयत्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आहे. हे बिंदुपीठ म्हणून जाणावे; हेच श्रीपीठही मान्य आहे.
Word by Word
नल्वाष्टक-प्रविस्तारम्the expansion/extent of the nalvāṣṭaka
नल्वाष्टक-प्रविस्तारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनल्वाष्टक (प्रातिपदिक) + प्रविस्तार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (नल्वाष्टकस्य प्रविस्तारः)
उद्यत्-आदित्य-संनिभम्resembling the rising sun
उद्यत्-आदित्य-संनिभम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउद्यत् (कृदन्त/प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + संनिभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समास (उद्यत आदित्यस्य संनिभम् = rising-sun-like)
बिन्दु-पीठम्the Bindu-seat (Bindu pedestal)
बिन्दु-पीठम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबिन्दु (प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (बिन्दोः पीठम्)
इदम्this
इदम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
ज्ञेयम्to be known / should be understood
ज्ञेयम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय)
Formभविष्यत्कर्मणि कृदन्त (gerundive/तव्यत्-अर्थ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण
श्री-पीठम्the Śrī-seat
श्री-पीठम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (श्रियाḥ पीठम्)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (also/even)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
ईष्यतेis accepted/approved (is held to be)
ईष्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootईष् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; भावे/कर्मणि-प्रयोगः (is considered/approved)