Shloka 11
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
हस्तविंशतिरुन्नम्रं चतुर्नल्वप्रविस्तरम् / अस्त्रं चक्रमितिज्ञेयं तत्र बाणादिदेवताः
Transliteration
hastaviṃśatirunnamraṃ caturnalvapravistaram / astraṃ cakramitijñeyaṃ tatra bāṇādidevatāḥ
Translation
वीस हात उंच व चार नल्व विस्ताराचे ते दिव्य अस्त्र ‘चक्र’ म्हणून ओळखावे; त्यात बाणादी अस्त्रांचे अधिष्ठातृ देवता वास करतात।
Word by Word
हस्तhand; cubit (as a measure)
हस्त:
विशेष्य-अङ्ग (Qualifier-member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Masculine, Nom/Acc, Singular) — समासाङ्ग (compound member)
विंशतिःtwenty
विंशतिः:
विशेष्य-अङ्ग (Qualifier-member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootविंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nom, Singular) — समासाङ्ग
उन्नम्रम्raised; elevated
उन्नम्रम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootउन्नम्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
चतुःfour
चतुः:
विशेष्य-अङ्ग (Qualifier-member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः (numeral used as compound member) — समासाङ्ग
नल्वa measure/extent (naluva?)
नल्व:
विशेष्य-अङ्ग (Qualifier-member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootनल्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular) — समासाङ्ग
प्रविस्तरम्having breadth/expanse
प्रविस्तरम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रविस्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
अस्त्रम्weapon; missile
अस्त्रम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
चक्रम्discus; wheel
चक्रम्:
सम्बन्ध/विशेष्य (Apposition to astra)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
इतिthus; as
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
ज्ञेयम्to be known; should be understood
ज्ञेयम्:
विधेय-विशेषण (Predicative adjective)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत्) → ज्ञेय (कृदन्त)
Formभविष्यत्कर्तव्यतार्थक-तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
तत्रthere; in that (weapon)
तत्र:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
बाणarrow
बाण:
समासाङ्ग (compound member)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — समासाङ्ग
आदिand the like; beginning with
आदि:
समासाङ्ग (compound member)
TypeIndeclinable
Rootआदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसमुच्चयार्थ/आद्यार्थक (etc.-marker) — समासाङ्ग
देवताःdeities; presiding divinities
देवताः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Feminine, Nom, Plural)