Shloka 73
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
एतच्चक्रे पालिका तु मुद्रा द्राविणिकाभिधा / नित्या कलान्तरादूर्ध्वं धिष्ण्य मत्यन्तसुन्दरम्
Transliteration
etaccakre pālikā tu mudrā drāviṇikābhidhā / nityā kalāntarādūrdhvaṃ dhiṣṇya matyantasundaram
Translation
या चक्रात पालिका ही मुद्रा ‘द्राविणिका’ या नावाने ओळखली जाते। नित्या-कलान्तराच्या वर तिचे धिष्ण्य अत्यंत सुंदर आहे॥
Word by Word
etatthis
etat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā/Dvitīyā (1st/2nd), Ekavacana; used adjectivally
cakrein the cakra
cakre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootcakra (चक्र, प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga, Saptamī vibhakti (7th/Locative), Ekavacana
pālikāthe guardian (f.)
pālikā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpālikā (पालिका, प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormNipāta/particle (निपात)
mudrāMudrā (name)
mudrā:
Karta (कर्ता/Apposition)
TypeNoun
Rootmudrā (मुद्रा, प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
drāviṇikā-abhidhācalled Drāviṇikā
drāviṇikā-abhidhā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdrāviṇikā (द्राविणिका, प्रातिपदिक) + abhidhā (अभिधा, प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘drāviṇikāyāḥ abhidhā’ = ‘having the name Drāviṇikā’
nityāNityā (a goddess)
nityā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnityā (नित्या, प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
kalāntarātfrom the interval/another phase
kalāntarāt:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootkalāntara (कलान्तर, प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga, Pañcamī vibhakti (5th/Ablative), Ekavacana
ūrdhvamupwards/above
ūrdhvam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (ऊर्ध्व, प्रातिपदिक/avyaya-prayoga)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
dhiṣṇyamabode/seat
dhiṣṇyam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootdhiṣṇya (धिष्ण्य, प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā (1st/2nd), Ekavacana
ati-anta-sundaramexceedingly beautiful
ati-anta-sundaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati (अति, अव्यय) + anta (अन्त, प्रातिपदिक) + sundara (सुन्दर, प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā (1st/2nd), Ekavacana; avyayībhāva with intensifier ‘ati’ → ‘exceedingly’