Shloka 91
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
तपः शक्त्यात्तधिया च सर्वत्राज्ञाप्रवर्त्तकः / तस्य पुत्रस्तु मातङ्गो मुद्रिणीं मन्त्रिनायिकाम्
Transliteration
tapaḥ śaktyāttadhiyā ca sarvatrājñāpravarttakaḥ / tasya putrastu mātaṅgo mudriṇīṃ mantrināyikām
Translation
तपःशक्ती व त्या बुद्धीच्या बळावर तो सर्वत्र आज्ञा प्रवर्तविणारा होता. त्याचा पुत्र मातंग, मन्त्रिणी-नायिका मुद्रिणीला…
Word by Word
तपःby austerity
तपः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (अर्थे: ‘तपसा’)
शक्त्यात्from power
शक्त्यात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
तत्-धियाby that intellect
तत्-धिया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् + धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (“तस्य धिया” = by that intellect)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
आज्ञा-प्रवर्तकःenforcer of commands
आज्ञा-प्रवर्तकः:
Samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootआज्ञा + प्रवर्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (“आज्ञां प्रवर्तयति” = one who enforces commands)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता/विषयः)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (particle: ‘but/indeed’)
मातङ्गःMātaṅga
मातङ्गः:
Samānādhikaraṇa (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमातङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मुद्रिणीम्Mudriṇī (a woman named Mudriṇī)
मुद्रिणीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मन्त्रि-नायिकाम्the chief ministeress/leader of ministers
मन्त्रि-नायिकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् + नायिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (“मन्त्रिणां नायिका” = leader of ministers / ministerial chief)