Shloka 34
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
तत्रायं प्रविभागस्ते प्रविविच्य प्रदर्श्यते / प्राकारः प्रथमः प्रोक्तः कालायसविनिर्मितः
Transliteration
tatrāyaṃ pravibhāgaste pravivicya pradarśyate / prākāraḥ prathamaḥ proktaḥ kālāyasavinirmitaḥ
Translation
तेथे हा विभाग नीट विचार करून तुला दाखविला जातो। पहिला प्राकार (तटबंदी) काळ्या लोखंडापासून (कालायस) निर्मित सांगितला आहे।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
अयम्this
अयम्:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन (Singular)
प्रविभागःdivision, classification
प्रविभागः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootप्रविभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; (enclitic)
प्रविविच्यhaving analyzed
प्रविविच्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootवि + विच् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive); ‘having analyzed/discriminated’
प्रदर्श्यतेis shown
प्रदर्श्यते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootप्र + दृश् (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)
प्राकारःrampart, wall
प्राकारः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootप्राकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
प्रथमःfirst
प्रथमः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (qualifier) of ‘प्राकारः’
प्रोक्तःdeclared
प्रोक्तः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘said/declared’ (agreeing with ‘प्राकारः’)
कालायस-विनिर्मितःmade of black iron
कालायस-विनिर्मितः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootकालायस (प्रातिपदिक) + वि + निर् + मा (धातु)
Formतत्पुरुष समास (करण/उपादान-सम्बन्ध: ‘made of black iron’); क्त (PPP) ‘विनिर्मित’; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण of ‘प्राकारः’