Shloka 87
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
नाहारे वा न शयने न स्वापे धृतिमिच्छति / मखीसहस्रैः सिषिचे नित्यं शीतोपचारकैः
Transliteration
nāhāre vā na śayane na svāpe dhṛtimicchati / makhīsahasraiḥ siṣice nityaṃ śītopacārakaiḥ
Translation
अन्नात, शय्येत, झोपेतही तिला धैर्य वाटेना; शीतल उपचारांनी तिला नित्य हजारो वेळा शिंपडले जाई।
Word by Word
नnot
न:
निषेधः (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negative particle)
आहारेin food (eating)
आहारे:
अधिकरणम् (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण/Locative), एकवचनम्
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प (Coordination/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्ययम् (disjunctive particle)
नnot
न:
निषेधः (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
शयनेin lying down (bed/rest)
शयने:
अधिकरणम् (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण/Locative), एकवचनम्
नnot
न:
निषेधः (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
स्वापेin sleep
स्वापे:
अधिकरणम् (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण/Locative), एकवचनम्
धृतिम्steadiness, composure
धृतिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्
इच्छतिdesires
इच्छति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
मखी-सहस्रैःwith thousands of flies
मखी-सहस्रैः:
करणम् (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमखी (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/Instrumental), बहुवचनम्; ‘सहस्रैः’ = हजारों से, ‘मखी’ = मक्खी
सिषिचेwas sprinkled
सिषिचे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
नित्यम्always
नित्यम्:
कालाधिकरणम् (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootनित्यम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)
शीत-उपचारकैःwith cooling treatments/remedies
शीत-उपचारकैः:
करणम् (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशीत (प्रातिपदिक) + उपचारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/Instrumental), बहुवचनम्