Shloka 37
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
अतत्त्वदर्शनात्सो ऽथ विविधं वध्यते ततः / प्राकृतेन च बन्धेन तथ्यावैकारिकेण च
Transliteration
atattvadarśanātso 'tha vividhaṃ vadhyate tataḥ / prākṛtena ca bandhena tathyāvaikārikeṇa ca
Translation
तत्त्वदर्शन न झाल्याने तो पुढे अनेक प्रकारे बांधला जातो—प्राकृत बंधनानेही आणि विकारजन्य (तथ्याभास) बंधनानेही.
Word by Word
अतत्त्वदर्शनात्from non-perception of truth / false vision
अतत्त्वदर्शनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootअ-तत्त्व-दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुषः (अतत्त्वस्य दर्शनम्) + नञ्-समास; अपादान (cause)
सःhe (the being)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
अथthen
अथ:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक/प्रसङ्गार्थक निपात (then/now)
विविधम्various / manifold
विविधम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
वध्यतेis afflicted / is constrained
वध्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive: ‘is bound/struck/afflicted’)
ततःthereupon / from that
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: ‘therefrom/thereafter’)
प्राकृतेनby/with the natural (prākṛta)
प्राकृतेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण
चand
च:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)
बन्धेनby a bond / bondage
बन्धेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
तथ्यावैकारिकेणby/with the true, unmodified (bond)
तथ्यावैकारिकेण:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतथ्य-अवैकारिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कर्मधारयः (तथ्यं च अवैकारिकं च—‘true and non-modified’)
चand
च:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात