Shloka 64
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
अन्धास्त्रमसृजद्भण्डः शक्तिदृष्टिविनाशनम् / चाक्षुष्मतमहास्त्रेण शमयायास तत्प्रसूः
Transliteration
andhāstramasṛjadbhaṇḍaḥ śaktidṛṣṭivināśanam / cākṣuṣmatamahāstreṇa śamayāyāsa tatprasūḥ
Translation
भण्डाने शक्तींची दृष्टी नष्ट करणारे ‘अंधास्त्र’ सोडले; तेव्हा त्याची जननी ‘चाक्षुष्मत्’ महास्त्राने ते शमविले.
Word by Word
अन्ध-अस्त्रम्the blinding weapon
अन्ध-अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्ध (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; कर्मधारय-समास (अन्धं च तत् अस्त्रम्)
असृजत्released/created
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भण्डःBhaṇḍa
भण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
शक्ति-दृष्टि-विनाशनम्destroying the Śaktis' sight
शक्ति-दृष्टि-विनाशनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक) + विनाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शक्तीनां दृष्टेः विनाशनम्)
चाक्षुष्मत्-महा-अस्त्रेणwith the great Cākṣuṣmat weapon
चाक्षुष्मत्-महा-अस्त्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचाक्षुष्मत् (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (चाक्षुष्मत् महत् अस्त्रम्)
शमय-आयासstrove to pacify/neutralize
शमय-आयास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशमय (धातु-प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार) + आ-यास् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; द्विधातुक-रचना: शमयितुम् + आयास (आयास = प्रयत्नं कृतवान्)
तत्-प्रसूःhis mother
तत्-प्रसूः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तस्य प्रसूः = his mother)