Shloka 9
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
आरूढयानाः प्रत्येकगाढाहङ्कारशालिनः / आकृष्टगुरुधन्वानो विशुक्रमनुवव्रजुः
Transliteration
ārūḍhayānāḥ pratyekagāḍhāhaṅkāraśālinaḥ / ākṛṣṭagurudhanvāno viśukramanuvavrajuḥ
Translation
ते सर्वजण वाहनांवर आरूढ, प्रत्येकजण गाढ अहंकाराने युक्त; जड धनुष्य ताणून विशुक्राच्या मागोमाग गेले।
Word by Word
आरूढ-यानाःmounted on vehicles
आरूढ-यानाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआरूढ (कृदन्त; आ+रुह् धातु) + यान (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचन, पुल्लिङ्ग; कर्मधारयः (आरूढं यानं येषाम्) = ‘mounted on vehicles’ (past participle used adjectivally)
प्रत्येकम्each
प्रत्येकम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रत्येक (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) = ‘each, individually’
गाढ-अहङ्कार-शालिनःpossessing intense pride
गाढ-अहङ्कार-शालिनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगाढ (प्रातिपदिक) + अहङ्कार (प्रातिपदिक) + शालिन् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचन, पुल्लिङ्ग; बहुपद-तत्पुरुषः (गाढः अहङ्कारः यस्य सः शालिन्) = ‘possessing deep pride’
आकृष्ट-गुरु-धन्वानःwith heavy bows drawn
आकृष्ट-गुरु-धन्वानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआकृष्ट (कृदन्त; आ+कृष् धातु) + गुरु (प्रातिपदिक) + धन्वन् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचन, पुल्लिङ्ग; कर्मधारयः (आकृष्टं गुरु धनुः येषाम्) = ‘having drawn heavy bows’
विशुक्रम्Viśukra
विशुक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविशुक्र (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया एकवचन, पुल्लिङ्ग (Accusative singular)
अनुवव्रजुःthey followed
अनुवव्रजुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु+व्रज् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद) 3पुरुष बहुवचन; परोक्षभूत/परफेक्ट (Perfect, 3rd plural)