Shloka 57
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अश्रूयन्त ततस्तस्य रणनिःसाणनिस्वनाः / तथापि ता निरुद्योगाः शक्तयः कटके ऽभवन्
Transliteration
aśrūyanta tatastasya raṇaniḥsāṇanisvanāḥ / tathāpi tā nirudyogāḥ śaktayaḥ kaṭake 'bhavan
Translation
तेव्हा त्याचे रणनगारे व शंखनाद ऐकू येऊ लागले; तरीही त्या शक्ती निष्क्रियच राहून छावणीतच थांबल्या।
Word by Word
अश्रूयन्तwere heard
अश्रूयन्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb of sequence)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन (singular)
रण-निःसाण-निस्वनाःbattle-clang sounds (ringing noises)
रण-निःसाण-निस्वनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक) + निःसाण (प्रातिपदिक) + निस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन; समासः: तत्पुरुष (determinative) — ‘रणे निःसाणस्य निस्वनाः’
तथाthus/so
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः: क्रियाविशेषण (manner)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
ताःthose (f.)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन
निरुद्योगाःinactive/without effort
निरुद्योगाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिरुद्योग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifier)
शक्तयःpowers/energies
शक्तयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कटकेin the camp/army-encampment
कटके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
अभवन्became/were
अभवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन