Shloka 43
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
किं हतैरसुरैः कार्यं शस्त्राशस्त्रिक्रमैरलम् / जयसिद्धफलं किं वा प्राणिहिंसा च पापदा
Transliteration
kiṃ hatairasuraiḥ kāryaṃ śastrāśastrikramairalam / jayasiddhaphalaṃ kiṃ vā prāṇihiṃsā ca pāpadā
Translation
मारलेल्या असुरांनी काय साध्य? शस्त्र-अशस्त्र युक्त्या पुरे झाल्या। जय-सिद्धीचे फळ तरी काय, कारण प्राणिहिंसा पाप देणारी आहे।
Word by Word
kimwhat?
kim:
Prashna (प्रश्न/Interrogative)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक (interrogative)
hataiḥby/with the slain
hataiḥ:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeAdjective
Roothan (धातु; √han) → hata (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; क्तान्त विशेषण
asuraiḥby the demons
asuraiḥ:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootasura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
kāryampurpose/need
kāryam:
Karma/Prayojana (कर्म/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootkārya (प्रातिपदिक; √kṛ + यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'to be done/need'
śastra-aśastri-kramaiḥby armed and unarmed tactics
śastra-aśastri-kramaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootśastra (प्रातिपदिक) + aśastri (प्रातिपदिक; a- + śastri) + krama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (śastra + aśastra) ततः तत्पुरुष-सम्बन्धः krama-; अर्थः: 'by armed-and-unarmed methods/steps'
alamenough; sufficient
alam:
Pratiṣedha/Parimāṇa (प्रतिषेध/परिमाण)
TypeIndeclinable
Rootalam (अव्यय)
Formअव्यय; पर्याप्त्यर्थक (particle: 'enough/that suffices')
jaya-siddha-phalamthe fruit already achieved by victory
jaya-siddha-phalam:
Karma/Viṣaya (कर्म/विषय)
TypeNoun
Rootjaya (प्रातिपदिक) + siddha (कृदन्त/प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: 'the fruit that is (already) secured by victory'
kimwhat?
kim:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
vāor
vā:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive particle: 'or')
prāṇi-hiṃsāharm to living beings
prāṇi-hiṃsā:
Karta (कर्ता; as subject with implied 'is')
TypeNoun
Rootprāṇin (प्रातिपदिक) + hiṃsā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/उपपद-तत्पुरुषः: 'violence toward living beings'
caand
ca:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction: 'and')
pāpa-dāsin-giving; causing sin
pāpa-dā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpāpa (प्रातिपदिक) + dā (कृदन्त/प्रातिपदिक; √dā 'to give')
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: 'giver/producer of sin' (agreeing with hiṃsā)