Shloka 68
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
यथा पश्चात्कलकलं श्रुत्वाग्रेवर्तिनी चमूः / नागच्छति तथा चक्रे कुटिलाक्षो महारणम्
Transliteration
yathā paścātkalakalaṃ śrutvāgrevartinī camūḥ / nāgacchati tathā cakre kuṭilākṣo mahāraṇam
Translation
जसा मागील कलकल ऐकून पुढे चाललेली सेना पुढे जात नाही, तसा कुटिलाक्षाने महायुद्ध घडविले।
Word by Word
yathāas, just as
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/यथार्थ-सम्बन्धे (correlative: 'as')
paścātbehind, afterwards
paścāt:
Adhikarana (अधिकरण; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpaścāt (अव्यय)
Formअव्यय; काल/देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb: behind/after)
kalakalamclamor, din
kalakalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkalakala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ध्वनिवाचक
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeIndeclinable
Rootśru (श्रु धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया 'having heard'
agrein front, ahead
agre:
Adhikarana (अधिकरण; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootagra (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (locative used adverbially); 'in front'
vartinīmoving/advancing
vartinī:
Karta (कर्ता; camūḥ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvartinī (वर्तिन् प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषण
camūḥarmy, troop
camūḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcamū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
āgacchaticomes, advances
āgacchati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā + gam (गम् धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
tathāso, thus
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; तदनुरूपे (correlative: 'so/thus')
cakredid, made
cakre:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
kuṭilākṣaḥthe one with crooked eyes (Kuṭilākṣa)
kuṭilākṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkuṭila (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; बहुव्रीहिः = 'कुटिलाः अक्षी यस्य सः'
mahāraṇama great battle
mahāraṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + raṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारयः = 'महच्च तत् रणम्'