Shloka 44
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
दह्यमानानि दुःखेन विप्लुतान्यभवन्रणे / किङ्कर्तव्यविमूढेषु शक्तिचक्रेषु भोगिभिः
Transliteration
dahyamānāni duḥkhena viplutānyabhavanraṇe / kiṅkartavyavimūḍheṣu śakticakreṣu bhogibhiḥ
Translation
रणात दुःखाने जळत असलेली शरीरे व्याकुळ झाली; भोगींनी (सर्पांनी) शक्तिचक्रांना कर्तव्यविमूढ केले।
Word by Word
दह्यमानानिbeing burned
दह्यमानानि:
कर्म (Karma/Patient)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु) → दह्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
दुःखेनwith pain; painfully
दुःखेन:
करण/हेतु (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
विप्लुतानिoverwhelmed/flooded; thrown into confusion
विप्लुतानि:
कर्म (Karma/Patient)
TypeAdjective
Rootवि-प्लु (धातु) → विप्लुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
अभवन्they became/were
अभवन्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
रणेin battle
रणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
किङ्कर्तव्य-विमूढेषुamong those bewildered about what to do
किङ्कर्तव्य-विमूढेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कर्तव्य (कृ धातु → तव्यत्-कृदन्त) + विमूढ (वि-मुह् धातु → क्त-कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (किं कर्तव्यमिति विमूढाः); पुल्लिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
शक्ति-चक्रेषुamong the spear-formations/companies
शक्ति-चक्रेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शक्तीनां चक्राणि/शक्तिधारिणां समूहाः); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
भोगिभिःby the serpents (lit. the coiled ones)
भोगिभिः:
करण/कर्ता (Agent/Instrument)
TypeNoun
Rootभोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन