Shloka 79
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
पापे मदनुजं हत्वा दुर्मदं युद्धदुर्मदम् / वृथा वहसि विक्रान्तिलवलेशं महामदम्
Transliteration
pāpe madanujaṃ hatvā durmadaṃ yuddhadurmadam / vṛthā vahasi vikrāntilavaleśaṃ mahāmadam
Translation
हे पापिणी! युद्धात उन्मत्त असलेल्या माझ्या लहान भावाला मारून, तू तुझ्या लवलेश पराक्रमाचा व्यर्थ मोठा गर्व बाळगत आहेस.
Word by Word
पापेO sinful one
पापे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
मद-अनुजम्Mada’s younger brother
मद-अनुजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक) + अनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘मदस्य अनुजः’
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; अर्थः—‘हत् कृत्वा’
दुर्मदम्arrogant / maddened
दुर्मदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग/अव्यय) + मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कर्मधारयः—‘दुष्टः मदः यस्य’ (अर्थे: अत्यन्तमत्तम्)
युद्ध-दुर्मदम्fiercely arrogant in battle
युद्ध-दुर्मदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक) + दुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः—‘युद्धे दुर्मदः’
वृथाin vain
वृथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
वहसिyou carry / bear
वहसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विक्रान्ति-लव-लेशम्a mere tiny trace of valor
विक्रान्ति-लव-लेशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविक्रान्ति (प्रातिपदिक) + लव (प्रातिपदिक) + लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला—‘विक्रान्तेः लवः, तस्य लेशः’
महामदम्great pride
महामदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् मदः’