Shloka 8
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
अकाल एव हृत्कंपं भेजुर्दैत्यपुरौकसः / ध्वजाग्रवर्तिनः कङ्कगृध्राश्चैव बकाः खगाः
Transliteration
akāla eva hṛtkaṃpaṃ bhejurdaityapuraukasaḥ / dhvajāgravartinaḥ kaṅkagṛdhrāścaiva bakāḥ khagāḥ
Translation
अकालीच दैत्यनगरातील लोकांच्या हृदयात कंप भरला; ध्वजांच्या टोकांवर कंक, गिधाडे आणि बगळे असे पक्षी बसले।
Word by Word
अकालःuntimely time
अकालः:
कालाधिकरण/क्रियाविशेषणार्थ (temporal setting)
TypeNoun
Rootअकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (masculine), प्रथमा-विभक्ति (nominative/1st), एकवचन (singular)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle)
हृत्-कम्पम्heart-tremor/panic
हृत्-कम्पम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootहृत्/हृदय (प्रातिपदिक) + कम्प (प्रातिपदिक)
Formसमासः (determinative: ‘trembling of the heart’), पुंलिङ्गे (masculine), द्वितीया-विभक्ति (accusative/2nd), एकवचन (singular)
भेजुःexperienced/underwent
भेजुः:
क्रिया (Kriya/Verb)
TypeVerb
Root√भज् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural), परस्मैपद
दैत्य-पुर-ओकसःthe inhabitants of the Daitya city
दैत्य-पुर-ओकसः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formसमासः (determinative: ‘dwellers of the Daitya-city’), पुंलिङ्गे (masculine), प्रथमा-विभक्ति (nominative/1st), बहुवचन (plural)
ध्वज-अग्र-वर्तिनःperched on flagpoles/tops of banners
ध्वज-अग्र-वर्तिनः:
विशेषण (Qualifier of खगाः)
TypeAdjective
Rootध्वज (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formसमासः (determinative: ‘standing on the flag-tops’), पुंलिङ्गे (masculine), प्रथमा-विभक्ति (nominative/1st), बहुवचन (plural)
कङ्क-गृध्राःherons and vultures
कङ्क-गृध्राः:
कर्ता (Karta/Subject) (appositional list with बकाः खगाः)
TypeNoun
Rootकङ्क (प्रातिपदिक) + गृध्र (प्रातिपदिक)
Formसमासः (copulative: ‘herons and vultures’), पुंलिङ्गे (masculine), प्रथमा-विभक्ति (nominative/1st), बहुवचन (plural)
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
एवalso/indeed
एव:
सम्बन्ध/निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle)
बकाःcranes
बकाः:
कर्ता (Karta/Subject) (in list)
TypeNoun
Rootबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (masculine), प्रथमा-विभक्ति (nominative/1st), बहुवचन (plural)
खगाःbirds
खगाः:
कर्ता (Karta/Subject) (in list)
TypeNoun
Rootखग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (masculine), प्रथमा-विभक्ति (nominative/1st), बहुवचन (plural)