Shloka 60
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
शक्तिस्तु सर्वतो भाति संसारस्य स्वभावतः / तर्हि तस्या दुराशायाः प्रवृत्तिर्ज्ञायतां त्वया
Transliteration
śaktistu sarvato bhāti saṃsārasya svabhāvataḥ / tarhi tasyā durāśāyāḥ pravṛttirjñāyatāṃ tvayā
Translation
संसाराच्या स्वभावत: शक्ती सर्वत्र प्रकाशते. तर मग त्या दुराशेची प्रवृत्ती तू जाणून सांग.
Word by Word
शक्तिःpower
शक्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut, however
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), adversative/contrastive
सर्वतःfrom all sides, everywhere
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) दिशावाचक/पर्याय
भातिshines, appears
भाति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√भा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
संसारस्यof the world/cycle of existence
संसारस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसंसार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
स्वभावतःby nature, naturally
स्वभावतः:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootस्वभावतः (अव्यय); स्वभाव (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
Formतद्धितान्त-अव्यय (adverb) ‘by nature’
तर्हिthen, therefore
तर्हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Inference)
TypeIndeclinable
Rootतर्हि (अव्यय)
Formअव्यय (particle) inferential ‘then/therefore’
तस्याःof that (she/it)
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; demonstrative pronoun
दुराशायाःof the evil hope/desire
दुराशायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदुराशा (प्रातिपदिक); दुर् (उपसर्ग/पूर्वपद) + आशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘दुष्टा आशा’
प्रवृत्तिःactivity, course, tendency
प्रवृत्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ज्ञायताम्let (it) be known/understood
ज्ञायताम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘let it be known’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण/Agent in passive, Instrumental)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; 2nd person pronoun