Shloka 43
श्रीचक्रराजरथ—पर्वस्थदेवतानाम् प्रकाशनम्
Revelation of the Deities Stationed on the Śrīcakra-Rāja-Ratha’s Sections
Devanagari script
घर्घरध्वनिना कालमहिषं विहसन्निव / वर्त्तते खुरविक्षिप्तपुष्कलावर्तवारिदः
Transliteration
ghargharadhvaninā kālamahiṣaṃ vihasanniva / varttate khuravikṣiptapuṣkalāvartavāridaḥ
Translation
घर्घर असा नाद करीत तो जणू कालमहिषावर हसतच वावरत होता. त्याच्या खुरांनी उडवलेल्या पाण्यात प्रचंड भोवरे उठत आणि मेघासारखी जलराशी उसळत असे.
Word by Word
घर्घरध्वनिनाwith a rumbling sound
घर्घरध्वनिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootघर्घर-ध्वनि (प्रातिपदिक; घर्घर + ध्वनि)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण—‘by/with a rumbling sound’
कालमहिषम्the buffalo of Death/Time
कालमहिषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल-महिष (प्रातिपदिक; काल + महिष)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म—‘(as) the buffalo of Death/Time’
विहसन्laughing
विहसन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-हस (√हस् धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे—‘laughing’
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानसूचक (comparative particle)
वर्त्ततेmoves/exists/behaves
वर्त्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
खुरविक्षिप्तपुष्कलावर्तवारिदःone whose waters (spray) form abundant whirlpools flung by hooves
खुरविक्षिप्तपुष्कलावर्तवारिदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootखुर-विक्षिप्त-पुष्कल-आवर्त-वारिद (प्रातिपदिक; खुर + वि + √क्षिप् (धातु) + क्त + पुष्कल + आवर्त + वारिद)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘whose water-clouds (spray) are (like) abundant whirlpools flung by hooves’