Shloka 122
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
द्वादशाङ्गुलपर्वाणि वितस्तिस्थानमुच्यते / रत्निश्चागुलिपर्वाणि विज्ञेयो ह्येकविंशतिः
Transliteration
dvādaśāṅgulaparvāṇi vitastisthānamucyate / ratniścāguliparvāṇi vijñeyo hyekaviṃśatiḥ
Translation
बारा अंगुलिपर्वांचे प्रमाण ‘वितस्ती’ असे म्हणतात; आणि ‘रत्नी’चे प्रमाण एकवीस अंगुलिपर्व असे जाणावे।
Word by Word
द्वादश-अङ्गुल-पर्वाणिtwelve finger-joints (segments)
द्वादश-अङ्गुल-पर्वाणि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootद्वादशन् + अङ्गुल + पर्वन् (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (numerical) with internal tatpurusha: द्वादश अङ्गुल-पर्वाणि; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वितस्ति-स्थानम्the measure called vitasti
वितस्ति-स्थानम्:
विधेय (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootवितस्ति + स्थान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: वितस्तेः स्थानम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि (passive)
रत्निःratni (cubit measure)
रत्निः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootरत्नि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अङ्गुलि-पर्वाणिfinger-joints
अङ्गुलि-पर्वाणि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअङ्गुलि + पर्वन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: अङ्गुलेः पर्वाणि; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
विज्ञेयःis to be known (as)
विज्ञेयः:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formकृदन्त—तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘to be known’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
एकविंशतिःtwenty-one
एकविंशतिः:
विधेय (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootएकविंशति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (संख्याशब्द), प्रथमा, एकवचन