Shloka 40
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
देवि भण्डासुरेद्रस्य युद्धाय त्वं प्रवर्त्तसे / अतस्तव मया साह्यं कर्तव्यं मन्त्रिनायिके
Transliteration
devi bhaṇḍāsuredrasya yuddhāya tvaṃ pravarttase / atastava mayā sāhyaṃ kartavyaṃ mantrināyike
Translation
देवि, तू भंडासुरेंद्राशी युद्धासाठी प्रवृत्त झाली आहेस; म्हणून, हे मंत्रिणी-नायिके, मला तुझी साहाय्य करणे आवश्यक आहे।
Word by Word
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
भण्डासुर-इन्द्रस्यof the lord of Bhaṇḍāsura
भण्डासुर-इन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभण्डासुर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भण्डासुरस्य इन्द्रः)
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Sampradana/Prayojana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (purpose)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
प्रवर्तसेset forth / proceed
प्रवर्तसे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√वृत् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद
अतःtherefore
अतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थे (therefore)
तवof you / your
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
साह्यम्help
साह्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसाह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘help/assistance’
कर्तव्यम्must be done
कर्तव्यम्:
Kriya (क्रिया; विधेय/obligation)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive/obligation), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्तव्यं = ‘to be done/ought to be done’
मन्त्रि-नायिकेO leader among ministers
मन्त्रि-नायिके:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक) + नायिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; कर्मधारय-समास (मन्त्रिणी च सा नायिका)