Shloka 2
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
अन्योन्यसक्तैर्थवलच्छत्रैरन्तर्घनीभवत् / तिमिरं नुनुदे भूयस्तत्काण्डमणिरोचिषा
Transliteration
anyonyasaktairthavalacchatrairantarghanībhavat / timiraṃ nunude bhūyastatkāṇḍamaṇirociṣā
Translation
एकमेकांना लागून असलेल्या विशाल छत्रांमुळे आत दाटपणा झाला; तरी त्यांच्या दांड्यांवरील मण्यांच्या तेजाने अंधार पुन्हा दूर झाला।
Word by Word
अन्योन्य-सक्तैःwith mutually interlocked
अन्योन्य-सक्तैः:
करण-विशेषण (qualifier of छत्रैः)
TypeAdjective
Rootanyonya + sakta (√sañj/√saj धातु; क्त)
Formकृदन्त-विशेषण (kta), पुं/नपुंसक (M/N), तृतीया (Instr/3rd), बहुवचन (Pl); तत्पुरुषः—अन्योन्ये सक्ताः (mutually attached/close-packed)
थवलत्-छत्रैःwith fluttering (or very white) parasols
थवलत्-छत्रैः:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootthavalat (√thval/√thval? धातु; शतृ/वर्तमान कृदन्त) + chatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (N), तृतीया (Instr/3rd), बहुवचन (Pl); बहुव्रीहिः—थवलत् (चञ्चल/कम्पमान) छत्राणि येषाम्; (पाठभेदे ‘थवल’ = धवल/श्वेत)
अन्तःwithin
अन्तः:
देश-निर्देश (locative sense)
TypeIndeclinable
Rootantar (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), उपसर्ग/क्रियाविशेषण (adverb: “within/inside”)
घनी-भवत्becoming dense
घनी-भवत्:
क्रियाविशेषण (adverbial participle)
TypeVerb
Rootghanī-bhavat (√bhū धातु; शतृ)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग (N), प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom/Acc Sg) — क्रियाविशेषणवत्; अर्थः ‘घनं भवत्’ (becoming dense)
तिमिरम्darkness
तिमिरम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Roottimira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (N), द्वितीया (Acc/2nd), एकवचन (Sg)
नुनुदेdrove away; dispelled
नुनुदे:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√nud (नुद्)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Sg)
भूयःagain; further
भूयः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootbhūyas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), पुनरर्थक/अधिक्यवाचक (again; more)
तत्-काण्ड-मणि-रोचिषाby the radiance of the jewel on its staff
तत्-काण्ड-मणि-रोचिषा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottat + kāṇḍa + maṇi + rocis (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (F), तृतीया (Instr/3rd), एकवचन (Sg); तत्पुरुषः—तस्य (छत्रस्य) काण्डे स्थितस्य मणेः रोचिः (splendour of the jewel on its staff)