Shloka 75
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
तया विलोकिताः सद्यस्ते सर्वे विगतज्वराः / संपूर्णाङ्गा दृढतरा वज्रदेहा महाबलाः / तुष्टुवुश्च महादेवीमंबिकामखिलार्थदाम्
Transliteration
tayā vilokitāḥ sadyaste sarve vigatajvarāḥ / saṃpūrṇāṅgā dṛḍhatarā vajradehā mahābalāḥ / tuṣṭuvuśca mahādevīmaṃbikāmakhilārthadām
Translation
देवीने पाहताच ते सर्वजण तत्क्षणी तापमुक्त झाले. त्यांची अंगे पूर्ण झाली, देह वज्रासारखा दृढ व महान बलवान झाला. मग त्यांनी सर्वार्थदायिनी महादेवी अंबिकेची स्तुती केली.
Word by Word
तयाby her
तया:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/साधन, 3rd case), एकवचन; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular feminine)
विलोकिताःseen (by her)
विलोकिताः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-लोक् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘seen/observed’
सद्यःimmediately
सद्यः:
कालाधिकरण (Time adjunct/काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
तेthey
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; सर्वनाम-रूपम् (they)
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; विशेषणम्
विगतज्वराःfree from fever
विगतज्वराः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootविगत (वि-गम् धातु + क्त, कृदन्त) + ज्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (विगतः ज्वरः यस्य/येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
संपूर्णाङ्गाःwith all limbs complete/whole
संपूर्णाङ्गाः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंपूर्ण (सम्-पूॄ धातु + क्त, कृदन्त) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (संपूर्णानि अङ्गानि येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
दृढतराःfirmer/stronger
दृढतराः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक) + तर (तुलनाप्रत्यय)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तुलनात्मक-विशेषण (comparative)
वज्रदेहाःhaving bodies like thunderbolt (adamantine-bodied)
वज्रदेहाः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वज्रवत् देहः येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
महाबलाःvery strong
महाबलाः:
कर्ता (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महद् बलम् येषाम्); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
तुष्टुवुःthey praised
तुष्टुवुः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
महादेवीम्the Great Goddess
महादेवीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
अंबिकाम्Ambikā (Mother Goddess)
अंबिकाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअंबिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; महादेवीम् इति समानाधिकरण-विशेष्य (appositional)
अखिलार्थदाम्giver of all aims/boons
अखिलार्थदाम्:
कर्म (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + दा (धातु) + णिनि/तृच्-प्रत्यय (द/दातृ-भाव)
Formतत्पुरुष-समास (अखिलान् अर्थान् ददाति या); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (महादेवीम्/अंबिकाम्)