Shloka 14
मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle
Devanagari script
एष दत्तवरो ब्रह्मा त्वयि विन्यस्य तद्भरम् / मनसो निर्वृतिं प्राप्य वर्तते ऽद्यापि मन्मथ
Transliteration
eṣa dattavaro brahmā tvayi vinyasya tadbharam / manaso nirvṛtiṃ prāpya vartate 'dyāpi manmatha
Translation
हे मन्मथ! वरप्राप्त हा ब्रह्मा तो भार तुझ्यावर ठेवून मनाची निर्वृती मिळवून आजही स्थित आहे।
Word by Word
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
दत्तवरःboon-granted, having received a boon
दत्तवरः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदत्त + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: दत्तः वरः यस्य/दत्तवरः = having a granted boon
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री (common), सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; 2nd person pronoun
विन्यस्यhaving placed/entrusted
विन्यस्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Gerund)
TypeIndeclinable
Rootवि-नि-√अस्/न्यस् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): विन्यस्य = having placed/entrusted
तत्-भरम्that burden
तत्-भरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: तस्य भरः = its burden
मनसःof the mind
मनसः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
निर्वृतिम्peace, satisfaction
निर्वृतिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनिर्वृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Gerund)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): प्राप्य = having attained
वर्ततेremains, continues
वर्तते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अद्यtoday, now
अद्य:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
मन्मथO Manmatha (Kāma)
मन्मथ:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootमन्मथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन