Shloka 79
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
पुरा भण्डासुरो नाम सर्वदैत्यशिखामणिः / पूर्वं देवान्बहुविधान्यः शास्ता स्वेच्छया पटुः
Transliteration
purā bhaṇḍāsuro nāma sarvadaityaśikhāmaṇiḥ / pūrvaṃ devānbahuvidhānyaḥ śāstā svecchayā paṭuḥ
Translation
पूर्वी भण्डासुर नावाचा, सर्व दैत्यांचा शिरोमणी, असा होता; जो स्वेच्छेने पटु होऊन देवांना अनेक प्रकारे दंड देत असे.
Word by Word
पुराformerly
पुरा:
Kāla (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: formerly)
भण्डासुरःBhaṇḍāsura
भण्डासुरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्डासुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc, nominative sg)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/संज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formसंज्ञासूचक-अव्यय (indeclinable indicating name: 'by name')
सर्व-दैत्य-शिखा-मणिःthe crest-jewel of all demons
सर्व-दैत्य-शिखा-मणिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक) + शिखा (प्रातिपदिक) + मणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc, nominative sg); बहुपद-तत्पुरुषः (determinative: 'crest-jewel of all demons')
पूर्वम्at first
पूर्वम्:
Kāla (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial use: first/previously)
देवान्the gods
देवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (masc, accusative pl)
बहु-विधान्many kinds (of)
बहु-विधान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (masc, acc pl); कर्मधारयः (descriptive: 'many kinds of')
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (relative pronoun, masc nom sg)
शास्ताa ruler/chastiser
शास्ता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशास् (धातु) → शास्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशास्तृ-शब्दः (agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nom sg: ruler/chastiser)
स्वेच्छयाby his own will
स्वेच्छया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + इच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (fem, instrumental sg); षष्ठी-तत्पुरुष (by one's own will)
पटुःskilled/clever
पटुः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपटु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc, nominative sg)