Shloka 56
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
तत्र सर्वत्र पुष्पाढ्ये सर्वलोकमनोहरे / पारिजाततरोर्मूले कान्ता काचिददृश्यत
Transliteration
tatra sarvatra puṣpāḍhye sarvalokamanohare / pārijātatarormūle kāntā kācidadṛśyata
Translation
तेथे सर्वत्र फुलांनी भरलेल्या, सर्व लोकांचे मन हरून घेणाऱ्या त्या उपवनात, पारिजात वृक्षाच्या मुळाशी एक सुंदरी दिसली।
Word by Word
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय) of place
sarvatraeverywhere
sarvatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatra (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय) of place
puṣpa-āḍhyein (a place) rich with flowers
puṣpa-āḍhye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpuṣpa (प्रातिपदिक) + āḍhya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); समासः—तत्पुरुषः (puṣpaiḥ āḍhya = पुष्पैः समृद्धः)
sarva-loka-mano-harein (a place) charming to the minds of all people
sarva-loka-mano-hare:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + manas (प्रातिपदिक) + hara (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); समासः—तत्पुरुषः (sarva-loka-manasām hara = सर्वलोकमनःहरः)
pārijāta-taroḥof the pārijāta tree
pārijāta-taroḥ:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpārijāta (प्रातिपदिक) + taru (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन); समासः—तत्पुरुषः (पारिजातस्य तरुः)
mūleat the root
mūle:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
kāntāa beautiful woman
kāntā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāntā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
kācidsome (one)
kācid:
Karta (कर्ता) (apposition to kāntā)
TypeNoun
Rootkācid (सर्वनाम-प्रातिपदिक; kim + cid)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); Indefinite pronoun (अनिश्चित-सर्वनाम)
adṛśyatawas seen/appeared
adṛśyata:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्)
FormImperfect (लङ्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Ātmanepada passive sense (कर्मणि-प्रयोगः)