Shloka 44
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
सस्नेहं गाढमालिङ्ग्य भवानीपतिमच्युतः / तदागमनकार्यं च पृष्टवान्विष्टरश्रवाः
Transliteration
sasnehaṃ gāḍhamāliṅgya bhavānīpatimacyutaḥ / tadāgamanakāryaṃ ca pṛṣṭavānviṣṭaraśravāḥ
Translation
अच्युताने स्नेहाने भवानीपतीला घट्ट आलिंगन दिले; आणि विस्तरश्रवाने त्यांच्या आगमनाचे कारणही विचारले.
Word by Word
सस्नेहम्affectionately
सस्नेहम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (sa- ‘with’ + स्नेह), अव्यय (indeclinable adverb)
गाढम्tightly
गाढम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootगाढ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverbial use of adjective), ‘firmly’
आलिङ्ग्यhaving embraced
आलिङ्ग्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/adverbial)
TypeVerb
Rootआ√लिङ्ग् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having embraced’
भवानीपतिम्the husband of Bhavānī (Śiva)
भवानीपतिम्:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootभवानी + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘भवानी-स्य पति’; पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अच्युतःAcyuta (Viṣṇu)
अच्युतः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootअच्युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तत्that
तत्:
कर्म (Karma/object)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण of कार्यम्
आगमनकार्यंthe purpose of (his) coming
आगमनकार्यं:
कर्म (Karma/object)
TypeNoun
Rootआगमन + कार्य (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘आगमनस्य कार्यम्’; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
पृष्टवान्asked
पृष्टवान्:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (Perfect participle/agentive past), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); finite sense ‘asked’
विष्टरश्रवाः(he) of wide fame (epithet)
विष्टरश्रवाः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootविष्टर + श्रवस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (possessive) ‘विष्टरं श्रवो यस्य’; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); apposition to अच्युतः