Shloka 47
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
यो यस्य वपुषा तुल्यो भजतां सततं सुतम् / यस्य यः सदृशश्चापि रूपे वीर्ये च मानतः
Transliteration
yo yasya vapuṣā tulyo bhajatāṃ satataṃ sutam / yasya yaḥ sadṛśaścāpi rūpe vīrye ca mānataḥ
Translation
जो ज्याच्या देहाने तुल्य आहे, त्याने त्यालाच सदैव पुत्र म्हणून स्वीकारावे; जो ज्याचा सदृश आहे—रूप, वीर्य आणि मान यांतही.
Word by Word
यःwho (one)
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (m./n.), षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular)
वपुषाby/with body, in form
वपुषा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे (n.), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (Singular)
तुल्यःequal, similar
तुल्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
भजताम्may you all choose/accept
भजताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यम-पुरुषः (2nd person), बहुवचनम् (Plural)
सततम्always, constantly
सततम्:
Kala/Prakara (काल/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसततम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकार/कालवाचक-अव्ययम् (adverb: always/constantly)
सुतम्son
सुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (m.), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (Singular)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम् (Singular)
यःwho (one)
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
सदृशःsimilar
सदृशः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम् (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle; also/even)
रूपेin appearance
रूपे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे (n.), सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular)
वीर्येin strength, valor
वीर्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे (n.), सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम् (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
मानतःin measure/esteem (as regards)
मानतः:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootमान (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय प्रत्यय)
Formअव्ययम्; तद्धितान्त-अव्ययम् (ablatival adverb) — 'मानात्' (in respect of measure/esteem)