Shloka 199
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
यथासूर्यस्य लोके ऽस्मिन्नुदयास्तमने स्मृते / तथा जन्मनिरोधश्च भूतानामिह दृश्यते
Transliteration
yathāsūryasya loke 'sminnudayāstamane smṛte / tathā janmanirodhaśca bhūtānāmiha dṛśyate
Translation
जसे या लोकात सूर्याचा उदय व अस्त मानला जातो, तसेच येथे भूतांचे जन्म आणि निरोध (लय) दिसून येतात.
Word by Word
yathājust as
yathā:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमानार्थक अव्यय (correlative adverb: as/just as)
sūryasyaof the sun
sūryasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
lokein the world
loke:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
asminin this
asmin:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्) (loke इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); सर्वनाम
udaya-astamaneat sunrise and sunset
udaya-astamane:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootudaya (प्रातिपदिक) + astamana (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमासः: उदयः च अस्तमनम् च; नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), द्विवचन (Dual)
smṛtewhen (they are) remembered/considered
smṛte:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Root√smṛ (धातु) (स्मृ) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी विभक्ति (Locative/7th), द्विवचन (Dual); (udaya-astamane इत्यस्य विशेषणम्) 'when (they are) considered/mentioned'
tathāso / likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formतदनुरूपार्थक अव्यय (correlative: so/likewise)
janma-nirodhaḥbirth and cessation
janma-nirodhaḥ:
Karta (कर्ता) (dṛśyate इत्यस्य)
TypeNoun
Rootjanman (प्रातिपदिक) + nirodha (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमासः: जन्म च निरोधः च; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
bhūtānāmof beings
bhūtānām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्) / Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशार्थक अव्यय (adverb: here)
dṛśyateis seen / is observed
dṛśyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु) (दृश्)
Formलट् लकार (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)