Shloka 198
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
ऋषयो मनवो देवाः प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः / तेषामपि च सिद्धानां निधनोत्पत्तिरुच्यते
Transliteration
ṛṣayo manavo devāḥ prajāḥ sarvāścaturvidhāḥ / teṣāmapi ca siddhānāṃ nidhanotpattirucyate
Translation
ऋषी, मनु, देव आणि चार प्रकारच्या सर्व प्रजा—त्यांची, तसेच सिद्धांचीही, उत्पत्ती व नाश सांगितला आहे.
Word by Word
ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता) (सूच्य-समूहः)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
manavaḥManus
manavaḥ:
Karta (कर्ता) (सूच्य-समूहः)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
devāḥgods
devāḥ:
Karta (कर्ता) (सूच्य-समूहः)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
prajāḥcreatures / subjects
prajāḥ:
Karta (कर्ता) (सूच्य-समूहः)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
sarvāḥall
sarvāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषणम् (prajāḥ इत्यस्य)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
catur-vidhāḥfourfold / of four kinds
catur-vidhāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootcatur (संख्या-प्रातिपदिक) + vidhā (प्रातिपदिक)
Formद्विगुसमासः (numerical): चत्वारः विधाः; पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); (समूहस्य विशेषणम्)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (Masculine/Neuter), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural); सर्वनाम
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-भावार्थक अव्यय (particle: also/even)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
siddhānāmof the Siddhas (perfected beings)
siddhānām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः) (teṣām इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootsiddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
nidhana-utpattiḥdeath and birth
nidhana-utpattiḥ:
Karta (कर्ता) (ucyate इत्यस्य)
TypeNoun
Rootnidhana (प्रातिपदिक) + utpatti (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमासः (copulative): निधनं च उत्पत्तिः च; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
ucyateis said / is stated
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु) (वच्)
Formलट् लकार (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)