Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 170
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
प्लावयन्तो जगत्सर्वं बृहज्जलपरिस्रवैः / धाराभिः पूरयन्तीमं चोद्यमानाः स्वयंभुवा
Transliteration
plāvayanto jagatsarvaṃ bṛhajjalaparisravaiḥ / dhārābhiḥ pūrayantīmaṃ codyamānāḥ svayaṃbhuvā
Translation
महान जलप्रवाहांनी ते सारे जग प्लावित करतात; आणि स्वयंभूच्या प्रेरणेने धारांनी हा लोक भरून टाकतात.
Word by Word
प्लावयन्तःflooding
प्लावयन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्लावय् (धातु; णिच्, √प्लु/प्लव्)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्यय, present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि
जगत्the world
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
सर्वम्entire
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘जगत्’ विशेषणम्
बृहत्-जला-परिस्रवैःby great streams/flows of water
बृहत्-जला-परिस्रवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबृहत् (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + परिस्रव (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषः (कर्मधारय/षष्ठी-सम्बन्धेन: बृहत् जलस्य परिस्रवः); पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
धाराभिःby torrents/streams
धाराभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
पूरयन्तिthey fill
पूरयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूरय् (धातु; णिच्, √पॄ/पूर्)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
चोद्यमानाःbeing impelled
चोद्यमानाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचोद् (धातु; √चुद्) + यमान (कृदन्त; शानच्)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्, present passive/ātmanepada participle sense ‘being impelled’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणं कर्तॄणाम्
स्वयंभुवाby Svayambhū (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/हेतु), एकवचन; ‘स्वयंभू’ = ब्रह्मा