Shloka 91
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
अत्येति तेजसा देवो महादेवस्ततः स्मृतः / अत्येति देवा नैश्वर्याद्वलेन च महासुरान्
Transliteration
atyeti tejasā devo mahādevastataḥ smṛtaḥ / atyeti devā naiśvaryādvalena ca mahāsurān
Translation
तो देव तेजाने सर्वांना मागे टाकतो, म्हणून ‘महादेव’ म्हणून स्मरणात आहे. ऐश्वर्याने तो देवांनाही आणि बलाने महासुरांनाही अतिक्रमित करतो.
Word by Word
atyetisurpasses
atyeti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootati + √i (धातु)
FormPresent (लट्), Parasmaipada, 3rd Person Singular; with preverb ati-: 'surpasses'
tejasāby splendor/power
tejasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNeuter Instrumental Singular (तृतीया एकवचन)
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine Nominative Singular
mahā-devaḥMahādeva (Great God)
mahā-devaḥ:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय): 'great (who is) god'; Masculine Nominative Singular; epithet
tataḥtherefore
tataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya: 'therefore/thereupon'
smṛtaḥis called
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु)
FormPPP (क्त), Masculine Nominative Singular; passive: 'is called/remembered'
atyetisurpasses
atyeti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootati + √i (धातु)
FormPresent (लट्), Parasmaipada, 3rd Person Singular
devānthe gods
devān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine Accusative Plural
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (निपात)
FormAvyaya, negation particle; here: 'not (even)'
aiśvaryātin lordship/power
aiśvaryāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootaiśvarya (प्रातिपदिक)
FormNeuter Ablative Singular (पञ्चमी एकवचन): 'from/with respect to lordship'
balenaby strength
balena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
FormNeuter Instrumental Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (निपात)
FormAvyaya, conjunction
mahā-asurāngreat demons
mahā-asurān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: 'great demons'; Masculine Accusative Plural