Shloka 30
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
यथाऽवृतः स वै ब्रह्मा तमोमात्रा तु सा पुनः / पुत्राणां च तमोमात्रा अपरा निःसृताभवत्
Transliteration
yathā'vṛtaḥ sa vai brahmā tamomātrā tu sā punaḥ / putrāṇāṃ ca tamomātrā aparā niḥsṛtābhavat
Translation
जसा तो ब्रह्मा तमोमात्रेने आच्छादित झाला, तशीच ती तमोमात्रा पुन्हा त्याच्या पुत्रांतूनही दुसऱ्या रूपाने निघून आली.
Word by Word
यथाas/just as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparative link)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/just as)
आवृतःcovered
आवृतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootआ√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तमस्-मात्राthe measure/portion of darkness
तमस्-मात्रा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठीभाव: ‘तमसः मात्रा’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
साthat (she/it)
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverb)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय (again)
पुत्राणाम्of the sons
पुत्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तमस्-मात्राa portion of darkness
तमस्-मात्रा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपराanother/secondary
अपरा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
निःसृताissued forth/emerged
निःसृता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootनिस्√सृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन