Shloka 28
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलङ्कृताः / यदा तैरिह सृष्टैस्तु धर्म्माद्यैश्च महर्षिभिः
Transliteration
kriyāvantaḥ prajāvanto maharṣibhiralaṅkṛtāḥ / yadā tairiha sṛṣṭaistu dharmmādyaiśca maharṣibhiḥ
Translation
ते कर्मशील व प्रजासंपन्न होते, महर्षींनी अलंकृत. जेव्हा येथे त्या महर्षींनी धर्म इत्यादींची सृष्टी केली.
Word by Word
क्रियावन्तःendowed with activity/rites
क्रियावन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootक्रियावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण
प्रजावन्तःhaving progeny/creatures
प्रजावन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
महर्षिभिःby the great sages
महर्षिभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
अलङ्कृताःadorned/embellished
अलङ्कृताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअलङ्कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
यदाwhen
यदा:
Sambandha (सम्बन्ध/Temporal link)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb/conjunction)
तैःby them
तैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्यतः), तृतीया, बहुवचन; सर्वनाम
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
सृष्टैःcreated (by them)
सृष्टैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थ
धर्म-आद्यैःby (beings) beginning with Dharma
धर्म-आद्यैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (आदि-तत्पुरुष: ‘धर्मः आदिः येषाम्’/beginning with dharma)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
महर्षिभिःby the great sages
महर्षिभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन