Shloka 37
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
पन्नत्वात्पन्नगाश्चापि व्यपसर्पाच्च सर्प्पता / तेषां लयः पृथिव्यां यः सूर्याचन्द्रमसौ घनाः
Transliteration
pannatvātpannagāścāpi vyapasarpācca sarppatā / teṣāṃ layaḥ pṛthivyāṃ yaḥ sūryācandramasau ghanāḥ
Translation
पन्नत्वामुळे ते ‘पन्नग’ही म्हणवले, आणि सरकत दूर जाण्यामुळे ‘सर्प’ म्हणवले. त्यांचा जो लय पृथिवीत आहे, तोच सूर्य-चंद्रांच्या घन तेजरूपाने प्रकट झाला.
Word by Word
pannatvātfrom (their) creeping/going state
pannatvāt:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootpannatva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ‘because of being pann(a)’
pannagāḥsnakes (pannagas)
pannagāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpanna (प्रातिपदिक) + ga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष ‘those that go/creep’ (snake)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात/conjunction
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; particle (also/even)
vyapasarpātfrom crawling away
vyapasarpāt:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootvy-apa-sarpa (प्रातिपदिक/क्रियानाम)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; action-noun ‘from crawling away’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात/conjunction
sarppatāthe state of being a serpent/crawling
sarppatā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsarpatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; abstract noun ‘serpent-ness/crawling nature’
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
layaḥdissolution/merging
layaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootlaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pṛthivyāmin the earth
pṛthivyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
yaḥwhich
yaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun referring to layaḥ
sūrya-candramasauthe sun and the moon
sūrya-candramasau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक) + candramas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व ‘sun and moon’
ghanāḥdense masses/clouds
ghanāḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootghana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन